Kreta Dieet en leren koken met olijfolie
Wat is een mediterrane voeding?
Het traditionele mediterrane dieet slaat op het typische voedingspatroon dat in de vroege jaren 60 gangbaar was in Kreta. Andere landen in het mediterrane gebied zoals de rest van Griekenland, Zuid-Italië, Spanje en Zuid-Frankrijk hebben een aantal van deze eetprincipes gemeenschappelijk. Naargelang de cultuur worden bepaalde producten meer of minder gebruikt. In Spanje en Portugal eet men bijvoorbeeld meer aardappelen. In Italië gaat de voorkeur naar deegwaren en gebruikt men meer kaas.
Veel mensen hebben een verkeerd beeld van de mediterrane voeding. Uit de beschrijving van de algemene kenmerken blijkt dat het meer is dan een zelfgemaakte pizza met kaas of een spaghetti bolognaise. De mediterrane eet- en leefcultuur gaat veel verder dan alleen olijfolie gebruiken of bij de maaltijd een glas wijn drinken. Bepaalde kant- en klare maaltijden brengen de consumenten vaak alleen met de naam in een mediterrane sfeer. Het recept van de Griekse sla op Amerikaanse leest geschoeid en aangeboden in fastfoodrestaurants is bijvoorbeeld nogal verschillend van de Griekse sla die men in Kreta voor vrienden klaarmaakt. De ene is met ijsbergsla, enkele partjes harde tomaten, 2 ingeblikte olijven en een “low-calorie” dressing. In Kreta gebruikt men Marouli (een soort andijvie) sla, fetakaas, verse olijven en olijfolie. Een voedingspatroon dat een culturele, historische en sociale grondslag heeft, kan moeilijk door een andere entiteit als dusdanig worden overgenomen. Dit betekent echter niet dat er geen ideeën uit de mediterrane keuken kunnen worden opgepikt en geïntegreerd in de meer noordelijke gebieden. Op die manier kan ook onze keuken zonder afstand te moeten doen van onze typische inlandse producten een perfect mediterraan tintje krijgen. Hierbij is het echter steeds belangrijk een aantal belangrijke principes voor ogen te houden en niet te vervallen in verkeerde of eenzijdige interpretaties. Gekookte pasta overgoten met olijfolie onder een dikke laag kaas negeert de belangrijke rol die groenten spelen in de mediterrane voeding. Een gemengde sla of groentenschotel en een meer bescheiden hoeveelheid kaas brengt deze maaltijd dichter bij de mediterrane eetprincipes.
Algemene kenmerken van de traditionele mediterrane voeding
• Plantaardige voedingsmiddelen vormen de basis van elke maaltijd en worden dagelijks overvloedig gebruikt:
- groenten: gekookt maar ook vaak in de vorm van salades bij of na de maaltijd; verschillende schotels zijn exclusief op basis van groenten samengesteld; tomaten, courgettes en paprika's zijn veel gebruikte groenten;
- fruit is het dessert bij uitstek;
- brood en andere graanproducten zoals deegwaren, rijst (risotto), aardappelen, peulvruchten (bv. linzen, kikkererwten en spliterwten);
- zaden en noten zoals pistachenoten, amandelen en zonnebloempitten als hapje of verwerkt in gerechten.
• Er worden vooral verse, zo weinig mogelijk bewerkte producten van het seizoen en uit de lokale teelt gebruikt.
• De traditionele mediterrane voeding wordt gekenmerkt door een zekere soberheid; het gaat vaak om eenvoudige bereidingen (culinaire eenvoud).
• Er wordt rijkelijk gebruik gemaakt van look, uien, azijn, citroen en talrijke aromatische kruiden zoals rozemarijn, salie, tijm, peterselie, basilicum, oregano.
• Olijfolie is de voornaamste bron van vetten.
• Zuivelproducten en in het bijzonder kaas en yoghurt sieren dagelijks, zij het in matige hoeveelheden, het menu.
• Vis en gevogelte worden matig gebruikt, andere vleessoorten (lam, kalf, varken en charcuterie) en in het bijzonder rood vlees worden slechts in beperkte hoeveelheden geconsumeerd (niet wekelijks).
• Eieren: 0 tot 4 eieren per week.
• Zoetigheden met suiker of honing worden beperkt tot enkele keren per week of tot bijzondere gelegenheden. Als dessert neemt men vooral fruit.
• In het bijzonder rode wijn is dagelijkse kost maar wordt steeds in matige hoeveelheden gebruikt (1 tot 2 glazen). Er wordt enkel bij de maaltijd wijn gedronken.
• Er heerst een zekere gezelligheid rondom de maaltijden; vanuit de traditie is er meer respect voor een vaste structuur in het maaltijdgebeuren; de mensen nemen de tijd om te eten; men komt tot rust tijdens het maaltijdgebeuren en vindt er gezelligheid.
